Hakem atamalarına ilişkin manipülasyonlar bitirilebilir!

12.11.2007 | 

Alp Özar yazdı

Geçtiğimiz yıllarda, özellikle ligin sonlarına doğru MHK’nin hakem atamalarına ilişkin kararlarına dair eleştiriler doruğa çıkardı. Bu sezon daha ligin ilk yarısı bile tamamlanmadan kazan kaynamaya başladı

Bu sezon daha ligin ilk yarısı bile tamamlanmadan kazan kaynamaya başladı. Ligin sonuna kadar pek çok takımın canının yanacağını kestirebilmek hiçte zor değil. Ancak şu bir gerçek ki, özellikle camialarının beklentilerine cevap veremeyen ya da bu anlamda tereddüt yaşamaya başlayan takımların, hakem atamalarına ilişkin kararları maniple ederek kendilerine çıkar sağlama çabaları da artık gelenekselleşti.

Avrupa futbolu bu anlamda bizden daha az acı çekmiyor. Her ülkenin futbol federasyonu hakem atamaları konusunda fazlasıyla eleştiriliyor ve suçlanıyor. Her sezon bir öncekine benzer senaryolarla ligin sonu getiriliyor. Tüm ülkelerde durumu idare edebilmekten öte bir çözüm üretilemiyor. Bazı liglerde hakem hataları daha az tartışılsa da, bu sadece ilgili sezonu bağlıyor ve bir sonraki sezonda neler olabileceğini kimse kestiremiyor.

Bugün gelinen noktada hakem hatalarının önüne geçebilmenin veya bunu en aza indirgeyebilmenin hesapları yapılıyor. Eğitimin ve deneyimin bunun vazgeçilmez unsuru olduğunu savunanlar bunun bile kesin çözüm olmadığı konusunda fikir birliğine varabiliyorlar. Çünkü her şey futboldaki denge mekanizması olarak düşünülen ve varlığından şüphe edilmeyen “görünmeyen el” e  takılıp kalıyor. Tüm Avrupa liglerinde de bunun etkisine inanılıyor. 

Peki bir çözüm var mı? “Görünmeyen el”in futbola hakemler aracılığı ile müdahalesine engel olunabilir mi? Takımların buna dair korkuları giderilebilir mi? Ülke federasyonları kamuoyunda oluşmuş önyargıları nasıl aşabilir?

Çözüm önerisi

Şu kadarını belirtmeliyim ki doğru geliştirilmiş bir proje ile kesin bir çözüm oluşturmak mümkün. Üstelik ekstra eğitim ve deneyime gereksinim duyulmaksızın. Çözümün adresi de elbette UEFA. Ülkelerin üzerine düşense bu konuda UEFA’ya öneri götürmek ve ısrarcı olmak. Bu öneri hakem atamalarının ülke federasyonlarının elinden alınıp tek bir elde toplanmasına ilişkindir. UEFA, ülkeler üzeri bir atama kurulu oluşturmalı, tüm ülke 1.liglerine atamalar bu kurul üzerinden yapmalıdır.

Nasıl mı?

Öncelikle zaman ve maliyet faydası yaratabilmek amacıyla tüm Avrupa’nın bölgelere ayrılması düşünülebilir. Bu, ülke futbolunun UEFA sıralamasındaki yeri baz alınarak(Liglerin kalite standartları mutlaka dikkatte alınmalıdır) ve ülkelerin birbirlerine yakınlık-uzaklık mesafeleri değerlendirilerek gerçekleştirilebilir.(Örn: Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan, İsrail, Arnavutluk bir bölge içerisinde toplanır.) UEFA elinden yapılacak atamalarla hakemler her hafta aynı bölgede yer alan diğer ülkelerin liglerde maç yönetirler ve asla kendi liglerindeki herhangi maçta görevlendirilmezler. Sezon boyunca uygulamalar bu şekilde devam eder. Hakemler, UEFA hakemleri olmaları itibariyle etki altında kalmazlar ve yapılan hatalardan dolayı da ülke federasyonları itham edilemez, zan altında bırakılamaz. Görevlendirilecek gözlemciler UEFA gözlemcisi olacağından, belirgin bir standart oluşturulur ve denetimi UEFA yapar. Bu şekilde UEFA ülke futbolları üzerinde çok daha etkin rol alır ve ciddi denetleme gücü elde eder. Üstelik bu UEFA’nın kendi hakemlerini çok daha yakından görmesine, yorumlamasına ve eğitmesine de yardımcı olur.

Tüm bunların yanı sıra, şu anki mevcut sistemde Avrupa’nın tüm birinci liglerinde ortaya çıkan hakem hatalarının ya da kasıtlarının, UEFA Kupası ya da Şampiyonlar Ligi’ne katılacak takımların adını değiştirecek boyutlara geliyor olmasının da UEFA’yı fazlasıyla bağlaması gerekmektedir. Yani, “A” takımının yerine, hakem hatalarından dolayı “B” takımının UEFA kupasına katılıyor ise bu durum UEFA’yı ilgilendirmelidir. UEFA, söz konusu kupalara katılımlara kendi inisiyatifi dışındaki hatalı yönetimlerin karar vermesine engel olabilmelidir.

Ben hakem atamaları konusunda yukarıda belirttiğim şekilde radikal bir değişikliğin gelecekte mutlaka gerçekleşeceğinden eminim. Ancak bu sürenin kısaltılması ülkelerin buna dair taleplerini ve ısrarlarını UEFA’ya bildirmeleriyle olabilir. En azından konunun UEFA gündemine sokulması gerekir.

Peki ya MHK veya Avrupa’daki dengi kurumlar ne olacak?

MHK ve Avrupa’daki dengi kurumlar özellikle UEFA standartlarında hakem hazırlamaktan ve ülkelerin 1.Ligleri dışındaki liglerini yürütmekten sorumlu olacaklar. Bir nevi Eğitim kurumu gibi faaliyet gösterecekler.

TFF yetkilileri bilmelidir ki; “Ülke futbolu hakem hatalarından ve atamalarından dolayı sürekli maniple edilmeye uygun bir zeminde hareket ediyor. Dahası sadece Türkiye değil pek çok Avrupa ülkesi bu durumda. Bence UEFA’ya kesin çözüm önerileriyle gidip bu anlamda devrim yaratacak teklifler götürebilmelisiniz. UEFA’nın artık devreye sokulması gerekmektedir. Çünkü futbol ekonomisinin pasta payı arttıkça sizlerin sıkıntıları da artmaya devam edecektir.”   

      
Alp Özar
alpozar@hotmail.com